UITGELICHT | 8 dingen over zeep die je nog niet wist

UITGELICHT | 8 dingen over zeep die je nog niet wist

juli 22, 2019 0 Door admin

uitgelicht, zeep, handzeep, natuurlijke zeep

Je maakt er jezelf mee schoon, je vloeren, je spullen en je huisdier. Soms is het vloeibaar, soms is het een blok. Zeep is onmisbaar. Wat weet je eigenlijk van het meest hygiënische product?

Waar komt zeep vandaan?

Dat weten we niet precies. Bij opgravingen in Babylonische ruïnes vonden archeologen zeeprestanten uit 2800 v.Chr. en een zeeprecept uit 2200 v.Chr. De Egyptenaren gebruikten het; de Romeinen hadden liever olie om zich schoon te maken.

In de middeleeuwen was zeep een geliefd luxeproduct, tot de 19de eeuw was regelmatig inzepen een privilege voor de rijkere burgers. ,,Arme sloebers maakten hun huishouden schoon met zand en soda’’, zegt Nederlands grootste zeepverzamelaar, Elvera Geurts uit Valkenswaard. Zij bezit meer dan 40.000 zeepjes. Met de eerste methodes voor massaproductie werd zeep tijdens de industriële revolutie goedkoper. Sindsdien ruiken mensen een stuk frisser.

,,Zeep is aan een comeback bezig’’

Geurts: ,,Nederland had ooit meer dan driehonderd zeepfabrieken, maar daar zijn er weinig van over.’’ Het merendeel van onze zeep wordt tegenwoordig uit het buitenland geïmporteerd, al wordt het ouderwetse blokje wel steeds vaker lokaal op kleine schaal gemaakt. ,,Zeep is aan een comeback bezig’’, ziet Geurts. ,,Maar veel ambachtelijke zepen zijn een versproduct met beperkte houdbaarheid. Ze kunnen vochtigheid aantrekken en uitzouten. Dan zien ze er onaantrekkelijk uit. Ze krimpen, verkleuren of vallen uit elkaar.’’

Waarvan wordt het gemaakt?

Foto unsplash/nazarhrabovyi

De meeste oude recepten gebruiken as en diervet. Diervet wordt nog steeds veel gebruikt, vooral in goedkopere recepten, maar ook plantaardige oliën zoals olijfolie, palmolie, lijnzaadolie en hennep-olie zijn populair. Wat er verder in gaat, ligt aan de producent.

Om zeep te maken, gebruik je vet en loog. Als je deze stoffen op de juiste manier samenbrengt, verzepen ze. De loog splitst het vet in glycerine en een vetzout. Dit vetzout is bijzonder, omdat het een molecuul is dat uit een kop en een staart bestaat. ,,Een zeepmolecuul is een soort magneet’’, legt Ruby Lee van Hoorn van zeepketen Lush uit. ,,De staart is hydrofoob, het stoot water af. De kop doet precies het tegenovergestelde en is hydrofiel, het bindt zich juist aan water.’’

,,Een zeepmolecuul is een soort magneet’’

Wanneer je iets goed inzeept, grijpen de staartjes van het zeepmolecuul zich vast aan alles dat geen water is, zoals vuil. Omdat het kopje juist water blijft vasthouden, komt het vuil aan het water vast te zitten. Zo omringen de zeepmoleculen het vuil in een soort cirkel die we een micel noemen. ,,Wanneer ze vastzitten, spoel je het zeep en het vuil met gemak weg.’’

Wat zijn de kenmerken van een goede zeep?

,,Een goed stuk zeep moet vettig aanvoelen, goed in de hand liggen en lekker ruiken maar niet te geparfumeerd zijn. En natuurlijk een leuke verpakking hebben’’, vindt Geurts. De Duitse arts Yael Adler beveelt in haar boek De Huid zepen aan met een pH-waarde van rond de 5, zodat je huid zijn natuurlijke zuurgraad behoudt.

Waarom ruikt zeep zo lekker?

Omdat de makers lekkere geurstoffen toevoegen. Zeep ruikt naar zijn ingrediënten. Zonder parfum of etherische olie stinkt een zeep van diervet, terwijl een zeep van olijf- of palmolie vrij neutraal ruikt. Sommige zepen bevatten stoffen als mentholextract, zodat je huid koel en schoon voelt.

Wat is het verschil tussen een vloeibare en vaste zeep?

Het verschil zit hem vaak in de ingrediënten. Vloeibare castillezeep is normale zeep, maar gebruikt potassium hydroxide als loogsoort. Ook het type vetzout is vaak anders, waardoor vloeibare zeep volgens sommige definities geen ‘echte’ zeep is. Hoewel vloeibare zeep tegenwoordig veel populairder is dan vaste zeep, zegt vorm weinig over kwaliteit. Wel kunnen toegevoegde detergenten (schoonmaakstoffen) en de stevige parfumering in sommige vloeibare zepen een gevoelige huid sneller irriteren.

Waar is zeep niet goed voor?

Overgebruik. ,,Je huid heeft een natuurlijk, dun laagje van microflora’’, legt Van Hoorn uit. ,,Dit beschermt je huid tegen ziektekiemen, infecties en bacteriën. Als je je met zeep wast, spoel je behalve vuil ook de microflora weg.’’

Te veel zeep kan je huid uitdrogen en de zuurgraad verhogen, waardoor hij vatbaarder is voor virussen en infecties. Een ‘neutrale’ zeep met een pH-waarde rond de 5 is daarom aan te raden.

Adler schrijft in De Huid dat je beter één keer per dag kunt douchen met lauw water en een klein beetje zeep voor de meest stinkende lichaamsdelen. Bij het handenwassen gebruik je zeep na het poepen en voor het eten, maar niet na het plassen en nooit bij het schoonmaken van je geslachtsdelen. Daar heb je geen zeep voor nodig, want urine is wateroplosbaar.

Wat kun je nog meer met zeep doen?

Foto unsplash/celiamichon

Geurts: ,,Als je zeep in de kast bewaart, ruikt je kleding lekker en krijg je geen motten. Een droge plek is ook beter voor de zeep, want met veel vochtigheid en wisselende warmte blijft die minder lang goed. Kleine restjes zeep kun je met een hamer klein slaan en met de stofzuiger opzuigen. Zo ben je meteen van stofzuigerluchtjes af.’’

Waarom voelt mijn huid na het wassen soms raar?

De glycerine in de zeep hydrateert je huid, zodat die niet uitdroogt. Maar sommige fabrikanten halen de stof uit het zeepmengsel en maken er crèmes zoals moisturizers van. Het resultaat is een zeep die je huid uitdroogt. Andere zepen hebben juist veel vet, waardoor je huid vettiger aanvoelt. Dat kan geen kwaad. Ook de zuurgraad en hoeveelheid chemische toevoegingen bepalen hoe een zeep aanvoelt.

Kan een zeep ‘goed’ of ‘fout’ zijn?

Foto unsplash/stevehuntington

Het kan goed zijn dat je bepaalde zeep om ethische redenen mijdt, bijvoorbeeld omdat die op proefdieren is getest. In Europa is dat verboden, maar internationale merken moeten hun producten nog wel in het buitenland testen voordat ze bijvoorbeeld in China verkocht mogen worden.

Ook het gebruik van palmolie, een veelvoorkomend vet, is niet onomstreden op het ingrediëntenlabel. ,,Het is een basisingrediënt dat vaak in een monocultuur wordt verbouwd’’, zegt Van Hoorn van Lush: ,,Daarbij gaat veel regenwoud verloren en raken dieren en inheemse gemeenschappen hun leefgebied kwijt.’’

Volgens Van Hoorn is er daarom zeker vraag naar alternatieve ingrediënten. ,,Bij Lush willen we de palmolie uit onze keten halen. Daarom hebben we een zeepbasis van kokosolie, cacaoboter en castorolie ontwikkeld.’’

TEKST SAMUEL BOM
FOTO’S SHUTTERSTOCK

Source: woonblog