UITGELICHT | Jasper Morrison breekt een lans voor ‘supernormaal’ design

UITGELICHT | Jasper Morrison breekt een lans voor ‘supernormaal’ design

januari 24, 2019 0 Door admin

uitgelicht, design, ontwerper Jasper Morisson, wonen&co

Hij ontwerpt al ruim dertig jaar voor merken als Vitra, Cappellini, Emeco en Iittala. Toch is Jasper Morrison lang niet bij iedereen bekend. Voor hem hoeft dat ook niet, hij pleit juist voor ‘supernormaal’ design. Onlangs werd in Parijs zijn servies Raami gelanceerd.

Voor hem geen blingbling-design, liever niet al te ronkende pr-machines en flitsende shows tijdens meubelbeurzen. De Engelse ontwerper Jasper Morrison is schuchter te noemen, met vriendelijke ogen die hij regelmatig even neerslaat, en een zachte stem. Het is ongetwijfeld niet zo aan hem besteed, al die spotlights die erbij zijn gaan horen in de designwereld. Maar er is ook een andere reden dat hij niet al te veel tamtam maakt voor zijn – inmiddels imposante portfolio – aan ontwerpen. Morrison gelooft namelijk in de kracht van doodgewone spullen. ,,Waarom pak je altijd dat ene koffiekopje?’’, vraagt hij zich af. ,,Omdat het gewoon precies goed is, lekker drinkt en je er een goed gevoel van krijgt, zonder dat je weet wie het gemaakt heeft.’’

En precies daarom verkoopt Morrison in zijn Jasper Morrison Shop in Londen zeker niet alleen ontwerp van eigen hand, maar juist een mix van heel gewone spullen aangevuld met eigen werk. De praktische, eenvoudige spullen in zijn winkel – een bezem, een gieter, een zeefje – zijn zogenoemd ‘anoniem’ design, spullen waarvan we niet weten wie ze precies gemaakt heeft. Het is Morrisons levenswerk geworden te onderzoeken wat de kracht van spullen is. ,,Ze kunnen de sfeer maken of breken.’’

Vormen

Jasper Morrison groeide op in Londen, waar hij later ook studeerde – eerst toegepast ontwerp aan Kingston Polytechnic en daarna de kunstacademie Royal College of Art. Hij kon er zijn draai niet echt vinden, vond het onderwijs geestdodend, net als het eindeloos schetsen op zoek naar de juiste vorm – de mores op de ontwerpopleidingen in de jaren tachtig. Vormgeven, zo ontdekte hij, was niet de manier waarop hij aankeek tegen het vak van ontwerper. Vormen zijn er allang, het is volgens Morrison de kunst om aan te voelen welk ding het beste past bij een bepaalde ontwerpvraag. En als dat betekent dat je voortborduurt op een meubel of serviesstuk dat al bestaat, is dat helemaal niet erg. ,,Het is toch vreemd om steeds iets compleet nieuws te willen bedenken terwijl er zo veel is dat al goed functioneert. Dat is ook weinig respectvol naar al die generaties voor ons.’’

Morrison begon zijn ontwerpstudio in Londen direct na zijn afstuderen in 1986. Twee jaar later brak hij door met twee bijzondere projecten. Aan de ene kant ontwierp hij de Thinking Man’s Chair, een elegante metalen tuinstoel, die werd opgepikt door het Italiaanse designmerk Cappellini. ,,De inspiratie kwam van een oud metalen stoelframe dat ik ergens had gevonden. Maar ik trapte in de val om honderden schetsen te maken op zoek naar wat ik als de juiste vorm beschouwde. Ik gaf geen ruimte aan de vorm om te ontstaan. Hoewel het me een waardevolle relatie met Cappellini opleverde, besloot ik ook om nooit meer op die manier te werken. Een vorm zou zich veel intuïtiever aan me moeten opdringen.’’

Thinking Man’s Chair, 1988, in de collectie van Cappellini.

Eenvoudig

En precies dat gebeurde wel in de installatie ‘Some New Items for the Home’ die hij maakte voor een galerie in Berlijn – waar hij ook een jaar had gestudeerd. Hij presenteerde er zijn eenvoudige houten ‘Plywood Chair’, in een compleet houten kamer. Het was deels uit geldgebrek, maar ook als reactie op het overdadige design van de ‘eighties’ en een knipoog naar Bauhaus en Mid Century Design dat ook met het voordelige multiplex werkte. Dit keer was het designmerk Vitra dat opveerde. Zij namen de Plywood Chair in collectie en nodigden Morrison uit om hun stand op de meubelbeurs in Milaan volgens hetzelfde concept in te richten. ,,Ik dacht: als zo’n groot merk als Vitra dit goed vindt, kan ik me vanaf nu richten op eenvoudige en goede meubels.’’

uitgelicht, design, ontwerper Jasper Morisson, wonen&co
uitgelicht, design, ontwerper Jasper Morisson, wonen&co
uitgelicht, design, ontwerper Jasper Morisson, wonen&co

Sindsdien bevindt Morrison zich continu op het hoofdpodium van ontwerp, in de generatie van Hella Jongerius, de Franse broers Bouroullec en Richard Hutten. Hij werkt voor grote merken als SCP, Muji, Punkt, Samsung en Emeco en heeft ontwerpstudio’s in Londen, Parijs en Tokyo. Ondanks die status probeert hij weg te blijven van het ‘designcircus’ dat is ontstaan rond de lancering van nieuwe meubels en interieurspullen. In plaats daarvan blijft hij zich – naast het ontwerpen van ‘gewoon goede’ meubels – richten op een onderzoek dat al zijn hele leven lijkt te duren: dat naar de mysterieuze kracht die heel gewone spullen kunnen hebben.

Atmosfeer

Hij herinnert zich nog goed zijn eerste ervaring op dat gebied, hij moet een jaar of drie, vier oud geweest zijn. Morrison groeide op in ‘foggy London’ waar het altijd leek te regenen, de ramen te klein waren om het weinige daglicht binnen te laten en de huizen volgestopt met kussens, kleedjes, zware gordijnen: gewoon te veel stof. Verstikkend en deprimerend voor de kleine Jasper.

,,Er bestond dus zoiets als atmosfeer gekoppeld aan meubels, aan spullen”

,,Ik kwam graag bij mijn grootouders op het platteland, ze bewoonden er een groot landhuis. Op een van mijn ontdekkingstochten, stuitte ik boven op een woonkamer die mijn grootvader voor zichzelf had ingericht. Hij hield van kunst en schilderde graag. De Scandinavische stijl fascineerde hem en omdat mijn oma daar waarschijnlijk weinig mee op had, maakte hij deze kamer puur voor zichzelf. Er lag een lichte houten vloer, een wit pluizig kleed, er stonden moderne meubels en een Braun-platenspeler van de Duitse ontwerper Dieter Rams. Toen ik er binnenstapte, overviel me gelijk een prettig gevoel, het was een heel positieve ervaring. Die herinnering is ingebrand, pas later besefte ik de impact ervan. In de ene ruimte voelde ik me blijkbaar als vanzelf beter dan in de andere. Er bestond dus zoiets als atmosfeer gekoppeld aan meubels, aan spullen.’’

Verschillende essays en boeken verder – waaronder Super Normal uit 2006 waarin hij samen met de Japanse ontwerper Naoto Fukasawa een ode brengt aan ‘supernormaal’ design – en een flinke rij eenvoudige, praktische en vriendelijk ogende stoelen, tafels, banken, lampen en accessoires, komt Morrison nu met servies Raami voor Iittala.

uitgelicht, design, ontwerper Jasper Morisson, wonen&co
uitgelicht, design, ontwerper Jasper Morisson, wonen&co

Het lijkt een hemels verbond, de samenwerking tussen Morrison en het Finse interieurmerk IIttala. De Finnen staan voor tijdloos tafelgoed. Serviezen en glaswerk van Kaj Franck, Aino en Alvar Aalto zijn soms al ruim zeventig jaar in collectie. Bijzonder is dat IIttala al sinds 1981 geen compleet servies meer heeft uitgebracht. Dat was destijds het iconische servies Teema van ontwerplegende Kaj Franck. De laatste jaren propageerde het Finse merk juist anarchie op de eettafel: het complete servies was uit en mixen en matchen met verschillende stukken de nieuwe norm.

De afgelopen twee jaar werkten IIttala’s creative director Jeremiah Tesolin en Morisson intensief samen. ,,Ik herinner me onze eerste sessie, bij Jasper in Londen’’, memoreert Tesolin tijdens de presentatie van Raami (Fins voor ‘frame’) aan de internationale pers. ,,Jasper scharrelde wat rond en plaatste van alles op tafel, borden, glazen, houten planken. Woordeloos, maar ik begreep wat ik zag. Raami moest een collage worden van verschillende materialen die je op allerlei momenten van de dag naar behoefte kunt combineren.’’ Een niks-aan-de-hand theepot, simpele witte borden, een houten plank. Het lijkt niks nieuws onder de zon. En dat was precies de bedoeling van de ontwerper.

Ouders

Voor Morisson was het ontwerpen van Raami een droomopdracht, zo geeft hij toe. ,,Ik kon me volledig concentreren op waar het om gaat aan tafel, en dat is een goede sfeer. Alle stukken, van het perfecte wijnglas tot de kleur van de kaarsenpotjes, werken mee aan die goede sfeer. Ik heb voor Raami geput uit mijn eigen ervaring en archief. Zo komt de inspiratie voor het bord van een exemplaar dat nog van mijn ouders is geweest. Het zit hem in het randje, dat net genoeg opstaat en met een ronding die precies goed voelt.’’

En voor de toekomst? Is er hoop voor al dat normaals, dat goed gemaakte dat wel een prijskaartje heeft, in een wereld waarin we onszelf wijs hebben gemaakt dat je je huisraad per seizoen kunt wisselen? ,,Het Ikea-effect, dat alles zo goedkoop is gemaakt dat je er niet lang over na hoeft te denken. Dat is zeker aan de hand, maar ik zie het toch als vooral geschikt voor studenten; een keer wil je toch iets beters. Gek genoeg ben ik wel eens pessimistischer geweest, al is het een vreemd soort optimisme. We zijn zo ver doorgeschoten, we hebben de bodem bereikt. Dan kan het vanaf nu alleen maar beter gaan.’’

TEKST RENSKE SCHRIEMER

 

De Nederlandse ontwerper Bastiaan Tolhuijs maakt van afval de mooiste designs. Bekijk hier zijn ontwerpen, zoals lamp spool, die gemaakt is van onderdelen van een lasmachine. En lees hier alles over de Bauhaus, een van de belangrijkste stromingen in de architectuur en designwereld. Steeds meer ontwerpers experimenteren met het weven van verschillende materialen. En dat gebeurt allang niet meer alleen met wol, riet of gras. Lees hier alles over Weven 3.0 en bekijk de bijzondere ontwerpen

Source: woonblog